导数(25年模拟)-完成
本文最后更新于14 天前,若有内容错误,微信:155-1091-9999

(2025·天津红桥·一模)已知函数 \(f(x) = \ln(x+1)\),\(g(x) = ax^2 + x\)。

(1) 求函数 \(f(x)\) 在点 \((1, f(1))\) 处的切线方程

求导得:\(f'(x) = \frac{1}{x+1}\),切线斜率 \(k = f'(1) = \frac{1}{2}\)。

又 \(f(1) = \ln 2\),由点斜式得切线方程:

\(y – \ln 2 = \frac{1}{2}(x – 1)\)

(2) 当 \(x > -1\) 时,\(f(x) \le g(x)\),求实数 \(a\) 的取值范围

先证不等式 \(\ln(x+1) \le x\):令 \(h(x) = \ln(x+1) – x\),则 \(h'(x) = -\frac{x}{x+1}\)。

  • 当 \(x > 0\) 时,\(h'(x) < 0\),\(h(x)\) 单调递减;
  • 当 \(-1 < x < 0\) 时,\(h'(x) > 0\),\(h(x)\) 单调递增。
故 \(h(x) \le h(0) = 0\),即 \(\ln(x+1) \le x\)。

  • 当 \(a \ge 0\) 时,\(\ln(x+1) \le x \le ax^2 + x\),即 \(f(x) \le g(x)\),符合题意;
  • 当 \(a < 0\) 时,取 \(x_0 = -\frac{1}{a} > 0\),则 \(g(x_0) = 0\),而 \(\ln(1+x_0) > \ln 1 = 0\),故 \(\ln(1+x_0) > ax_0^2 + x_0\),即 \(f(x_0) > g(x_0)\),不合题意。

综上,实数 \(a\) 的取值范围为:

\([0, +\infty)\)

(3) 已知 \(n \in \mathbb{N}^*\),证明:\(\sin\frac{1}{n+1} + \sin\frac{1}{n+2} + \dots + \sin\frac{1}{2n} < \ln 2\)

由(2)知 \(\ln(x+1) \le x\),令 \(x = \frac{1}{t}\),得 \(\ln\left(\frac{t}{t-1}\right) \ge \frac{1}{t}\)(\(t > 1\)),即: \[ \frac{1}{n+k} \le \ln(n+k) – \ln(n+k-1) \quad (k=1,2,\dots,n) \]

令 \(\varphi(x) = x – \sin x\)(\(x > 0\)),则 \(\varphi'(x) = 1 – \cos x \ge 0\),故 \(\varphi(x)\) 在 \((0,+\infty)\) 单调递增,\(\varphi(x) > \varphi(0) = 0\),即 \(\sin x < x\)(\(x > 0\))。

因此: \[ \sin\frac{1}{n+k} < \frac{1}{n+k} \le \ln(n+k) - \ln(n+k-1) \] 累加得: \[ \sum_{k=1}^n \sin\frac{1}{n+k} < \sum_{k=1}^n \left[\ln(n+k) - \ln(n+k-1)\right] = \ln(2n) - \ln n = \ln 2 \]

得证

(2025·天津南开·一模)已知函数 \(f(x) = \ln x – x^2 + x\)。

(1) 求曲线 \(y=f(x)\) 在点 \((e,f(e))\) 处的切线方程

求导得:\(f'(x) = \frac{1}{x} – 2x + 1\)(\(x>0\)),切线斜率 \(k = f'(e) = \frac{1}{e} – 2e + 1\),又 \(f(e) = 1 – e^2 + e\)。

由点斜式得切线方程: \[ y – (1 – e^2 + e) = \left(\frac{1}{e} – 2e + 1\right)(x – e) \] 整理为:

\(\left(\frac{1}{e} – 2e + 1\right)x – y + e^2 = 0\)

(2) 若 \(f(x) < 0\) 在区间 \((0,a)\) 上恒成立,求实数 \(a\) 的取值范围

求导得:\(f'(x) = -\frac{(2x+1)(x-1)}{x}\),

  • 当 \(x \in (0,1)\) 时,\(f'(x) > 0\),\(f(x)\) 单调递增;
  • 当 \(x \in (1,+\infty)\) 时,\(f'(x) < 0\),\(f(x)\) 单调递减。
故 \(f(x)_{\max} = f(1) = 0\),要使 \(f(x) < 0\) 在 \((0,a)\) 恒成立,则 \(a \le 1\)。

\(a\) 的取值范围为 \((0,1]\)

(3) 若方程 \(f(x) = (m-1)x^2 + x\)(\(m \in \mathbb{R}\))有两个不同的实数解 \(x_1,x_2\)(\(x_1 < x_2\)),证明:\((x_1^2 + x_2^2)\left(1 + \frac{1}{x_2} - \frac{1}{x_1}\right) > e + 1\)

方程等价于 \(\ln x = mx^2\),两解满足 \(\ln x_1 = mx_1^2\),\(\ln x_2 = mx_2^2\),相减得: \[ \frac{2(x_2^2 – x_1^2)}{\ln x_2 – \ln x_1} = \frac{1}{m} \]

先证 \(x_1^2 + x_2^2 > \frac{1}{m}\):构造 \(g(x) = \ln x – \frac{2(x-1)}{x+1}\),可证 \(g(x) > 0\)(\(x>1\)),故 \(\ln\frac{x_2^2}{x_1^2} > \frac{2\left(\frac{x_2^2}{x_1^2} – 1\right)}{\frac{x_2^2}{x_1^2} + 1}\),即 \(x_1^2 + x_2^2 > \frac{1}{m}\)。

再证 \(1 + \frac{1}{x_2} – \frac{1}{x_1} > (e+1)m\):令 \(\varphi(x) = \frac{\ln x}{x^2}\),分析单调性得 \(1 < x_1 < e^{\frac{1}{2}} < x_2\),\(0 < m < \frac{1}{2e}\)。 令 \(t = \frac{1}{x}\),方程变为 \(t^2\ln t = -m\),结合 \(t^2\ln t \ge t - 1\),可得 \(1 + \frac{1}{x_2} - \frac{1}{x_1} > (e+1)m\)。

两式相乘得: \[ (x_1^2 + x_2^2)\left(1 + \frac{1}{x_2} – \frac{1}{x_1}\right) > \frac{1}{m} \cdot (e+1)m = e+1 \]

得证

(2025·天津·一模)已知函数 \(f(x) = x – a\ln x – a\),\(g(x) = x – \ln(x+1) + m\)。

(1) 求函数 \(f(x)\) 的单调区间

函数 \(f(x)\) 的定义域为 \((0,+\infty)\),求导得:\(f'(x) = 1 – \frac{a}{x}\)。

  • 当 \(a \le 0\) 时,\(f'(x) > 0\),函数 \(f(x)\) 在 \((0,+\infty)\) 上单调递增;
  • 当 \(a > 0\) 时,由 \(f'(x) < 0\) 得 \(0 < x < a\);由 \(f'(x) > 0\) 得 \(x > a\)。
    函数 \(f(x)\) 在 \((0,a)\) 上单调递减,在 \((a,+\infty)\) 上单调递增。

综上:

  • 当 \(a \le 0\) 时,单调递增区间为 \((0,+\infty)\);
  • 当 \(a > 0\) 时,单调递减区间为 \((0,a)\),单调递增区间为 \((a,+\infty)\)。

(2) 若对 \(0 < a < 1\),函数 \(F(x) = g(x) - f(x) - a\) 恰有两个零点,求实数 \(m\) 的取值范围

函数 \(F(x) = a\ln x – \ln(x+1) + m\),定义域为 \((0,+\infty)\),求导得: \[ F'(x) = \frac{a}{x} – \frac{1}{x+1} = \frac{(a-1)x + a}{x(x+1)} \]

由 \(0 < a < 1\):

  • 当 \(F'(x) > 0\) 时,\(0 < x < \frac{a}{1-a}\);
  • 当 \(F'(x) < 0\) 时,\(x > \frac{a}{1-a}\)。
故 \(F(x)\) 在 \((0,\frac{a}{1-a})\) 上单调递增,在 \((\frac{a}{1-a},+\infty)\) 上单调递减,最大值为 \(F\left(\frac{a}{1-a}\right)\)。

又 \(F(x) = \ln\frac{x^a}{x+1} + m\),当 \(x \to 0^+\) 或 \(x \to +\infty\) 时,\(\frac{x^a}{x+1} \to 0^+\),故 \(F(x) \to -\infty\)。

要使 \(F(x)\) 恰有两个零点,需 \(F\left(\frac{a}{1-a}\right) > 0\),即: \[ a\ln\frac{a}{1-a} – \ln\frac{1}{1-a} + m > 0 \implies m > (a-1)\ln(1-a) – a\ln a \]

令 \(h(a) = (a-1)\ln(1-a) – a\ln a\)(\(0 < a < 1\)),求导得: \[ h'(a) = \ln\frac{1-a}{a} \]

  • 当 \(0 < a < \frac{1}{2}\) 时,\(h'(a) > 0\),\(h(a)\) 单调递增;
  • 当 \(\frac{1}{2} < a < 1\) 时,\(h'(a) < 0\),\(h(a)\) 单调递减。
故 \(h(a)_{\max} = h\left(\frac{1}{2}\right) = \ln 2\),因此 \(m > \ln 2\)。

实数 \(m\) 的取值范围为 \(m > \ln 2\)

(3) 求证:对于任意正整数 \(n\),有 \(\frac{1}{2}\sum_{k=1}^n \frac{1}{k+1} < \ln(n+1) < \sum_{k=1}^n \frac{1}{k}\)

右侧不等式:\(\ln(n+1) < \sum_{k=1}^n \frac{1}{k}\)

取 \(a=1\),由(1)知 \(f(x) = x – \ln x – 1\) 在 \((0,1)\) 单调递减,在 \((1,+\infty)\) 单调递增,故 \(f(x) \ge f(1) = 0\),即 \(x – 1 > \ln x\)(\(x > 1\))。

令 \(x = 1 + \frac{1}{k}\),得: \[ \ln\frac{k+1}{k} < \frac{1}{k} \implies \ln(k+1) - \ln k < \frac{1}{k} \] 累加得: \[ \ln(n+1) = \sum_{k=1}^n [\ln(k+1) - \ln k] < \sum_{k=1}^n \frac{1}{k} \]

左侧不等式:\(\frac{1}{2}\sum_{k=1}^n \frac{1}{k+1} < \ln(n+1)\)

令 \(\varphi(x) = 2\ln(x+1) – \frac{x}{x+1}\)(\(x > 0\)),求导得: \[ \varphi'(x) = \frac{2}{x+1} – \frac{1}{(x+1)^2} = \frac{2x+1}{(x+1)^2} > 0 \] 故 \(\varphi(x)\) 在 \((0,+\infty)\) 单调递增,\(\varphi(x) > \varphi(0) = 0\),即 \(2\ln(x+1) > \frac{x}{x+1}\)。

令 \(x = \frac{1}{k}\),得: \[ 2\ln\frac{k+1}{k} > \frac{1}{k+1} \implies \ln(k+1) – \ln k > \frac{1}{2} \cdot \frac{1}{k+1} \] 累加得: \[ \ln(n+1) = \sum_{k=1}^n [\ln(k+1) – \ln k] > \frac{1}{2}\sum_{k=1}^n \frac{1}{k+1} \]

综上,对任意正整数 \(n\),有:

\(\frac{1}{2}\sum_{k=1}^n \frac{1}{k+1} < \ln(n+1) < \sum_{k=1}^n \frac{1}{k}\)

(2025·天津·一模)已知函数 \(f(x) = x e^{x-1}\),\(g(x) = a(x + \ln x)\),其中 \(a > 0\)。

(1) 求曲线 \(y=f(x)\) 在点 \((1,f(1))\) 处的切线方程

求导得:\(f'(x) = (x+1)e^{x-1}\),则 \(f'(1) = 2\),又 \(f(1) = 1\)。

由点斜式得切线方程:\(y – 1 = 2(x – 1)\),整理得:

\(y = 2x – 1\)

(2) 是否存在 \(a\),使得函数 \(h(x) = g(x) – ax + \frac{1}{x}\) 在区间 \([1,e]\) 上的最小值为 \(0\)?若存在,求出 \(a\) 的值;若不存在,请说明理由

化简得 \(h(x) = a \ln x + \frac{1}{x}\),定义域为 \((0,+\infty)\),求导得: \[ h'(x) = \frac{a}{x} – \frac{1}{x^2} = \frac{ax – 1}{x^2} \]

  • 当 \(0 < x < \frac{1}{a}\) 时,\(h'(x) < 0\),\(h(x)\) 单调递减;
  • 当 \(x > \frac{1}{a}\) 时,\(h'(x) > 0\),\(h(x)\) 单调递增。

分类讨论:

  • 若 \(\frac{1}{a} \le 1\)(即 \(a \ge 1\)):\(h(x)\) 在 \([1,e]\) 单调递增,\(h_{\min} = h(1) = 1 \neq 0\),不符合;
  • 若 \(1 < \frac{1}{a} \le e\)(即 \(\frac{1}{e} \le a < 1\)):\(h_{\min} = h\left(\frac{1}{a}\right) = -a \ln a + a = 0\),解得 \(a=e\),不符合;
  • 若 \(\frac{1}{a} > e\)(即 \(0 < a < \frac{1}{e}\)):\(h(x)\) 在 \([1,e]\) 单调递减,\(h_{\min} = h(e) = a + \frac{1}{e} = 0\),解得 \(a=-\frac{1}{e}\),不符合。

不存在满足条件的正实数 \(a\)

(3) 设 \(x_0\) 是函数 \(F(x) = f(x) – g(x)\) 的极小值点,且 \(F(x_0) \ge 0\),证明:\(F(x_0) \ge 2(x_0^2 – x_0^3)\)

由题意 \(F(x) = x e^{x-1} – a(x + \ln x)\),求导得: \[ F'(x) = \frac{x+1}{x}\left(x e^{x-1} – a\right) \] 因 \(x_0\) 是极小值点,故 \(a = x_0 e^{x_0-1}\),代入得: \[ F(x_0) = x_0 e^{x_0-1}(1 – x_0 – \ln x_0) \ge 0 \] 由 \(y=1-x-\ln x\) 单调递减且 \(y(1)=0\),得 \(0 < x_0 \le 1\)。

令 \(\varphi(x) = x – \ln x – 1\)(\(0 < x \le 1\)),\(\varphi'(x) = 1 - \frac{1}{x} \le 0\),故 \(\varphi(x) \ge \varphi(1)=0\),即 \(x - 1 \ge \ln x\)。 因此 \(e^{x_0-1} \ge x_0\),且 \(1 - x_0 - \ln x_0 \ge 2(1 - x_0)\),故: \[ F(x_0) = x_0 e^{x_0-1}(1 - x_0 - \ln x_0) \ge x_0 \cdot x_0 \cdot 2(1 - x_0) = 2(x_0^2 - x_0^3) \]

得证

(2025·天津和平·一模)已知函数 \(f(x) = e^{ax}\),\(g(x) = x + b\)(\(a,b \in \mathbb{R}\))。

(1) 若 \(a=-1\),函数 \(F(x)=f(x) \cdot g(x)\) 在点 \((1,f(1))\) 处的切线斜率为 \(-\frac{1}{e}\),求函数 \(F(x)\) 的单调区间和极值;

当 \(a=-1\) 时,\(f(x)=e^{-x}\),\(F(x)=\frac{x+b}{e^x}\),求导得:\(F'(x)=\frac{1-x-b}{e^x}\)。

由 \(F'(1)=-\frac{1}{e}\),得 \(\frac{1-1-b}{e}=-\frac{1}{e}\),解得 \(b=1\)。

故 \(F(x)=\frac{x+1}{e^x}\),\(F'(x)=-\frac{x}{e^x}\):

  • 当 \(x < 0\) 时,\(F'(x) > 0\),\(F(x)\) 单调递增;
  • 当 \(x > 0\) 时,\(F'(x) < 0\),\(F(x)\) 单调递减。

极大值为 \(F(0)=1\),无极小值。

单调递增区间 \((-\infty,0)\),单调递减区间 \((0,+\infty)\);极大值 \(1\),无极小值

(2) 试利用 (1) 结论,证明:\(\sum_{i=2}^n \left(\frac{1}{2i}\right)^i < \frac{1}{\sqrt{e}(e-1)},\ (n \in \mathbb{N}^*)\)

由(1)知 \(\frac{x+1}{e^x} \le 1\),即 \(x+1 \le e^x\)。令 \(x=\frac{1}{2k}-1\)(\(k \in \mathbb{N}^*\)),得: \[ \frac{1}{2k} < \left(\frac{1}{e}\right)^{1-\frac{1}{2k}} \implies \left(\frac{1}{2k}\right)^k < \left(\frac{1}{e}\right)^{k-\frac{1}{2}} = \sqrt{e}\left(\frac{1}{e}\right)^k \]

求和得: \[ \sum_{k=2}^n \left(\frac{1}{2k}\right)^k < \sqrt{e}\sum_{k=2}^n \left(\frac{1}{e}\right)^k = \sqrt{e} \cdot \frac{\frac{1}{e^2}\left(1-\frac{1}{e^{n-1}}\right)}{1-\frac{1}{e}} < \frac{1}{\sqrt{e}(e-1)} \]

得证

(3) 若 \(b=0,a>0\),且 \(x \in (0,+\infty)\),不等式 \(\left(\frac{f(x)}{g(x)}\right)^{2a} \ge \frac{\ln x}{\ln f(x)}\) 恒成立,求 \(a\) 的取值范围。

原不等式等价于 \(\left(\frac{e^{ax}}{x}\right)^{2a} \ge \frac{\ln x}{ax}\),两边取对数整理得: \[ 2a \ln(e^{ax}) + \ln(\ln e^{ax}) \ge 2a \ln x + \ln(\ln x) \] 令 \(h(t)=2at + \ln t\)(\(t>0\)),则 \(h'(t)=2a+\frac{1}{t}>0\),\(h(t)\) 单调递增,故需 \(\ln e^{ax} \ge \ln x\),即 \(ax \ge \ln x\)。

令 \(p(x)=\frac{\ln x}{x}\)(\(x>1\)),\(p'(x)=\frac{1-\ln x}{x^2}\):

  • 当 \(1 < x < e\) 时,\(p'(x) > 0\),\(p(x)\) 单调递增;
  • 当 \(x > e\) 时,\(p'(x) < 0\),\(p(x)\) 单调递减。

\(p(x)_{\max}=p(e)=\frac{1}{e}\),故 \(a \ge \frac{1}{e}\)。

\(a\) 的取值范围为 \(\left[\frac{1}{e},+\infty\right)\)

(2025·天津·二模)已知函数 \(f(x) = e^x + ae^{-x} – \frac{1}{2}(a+1)x^2 + (a-1)x – (a+1)\),其中 \(a \in \mathbb{R}\)。

(1) 当 \(a=0\) 时,求曲线 \(y=f(x)\) 在 \(x=-1\) 处的切线方程

当 \(a=0\) 时,\(f(x) = e^x – \frac{1}{2}x^2 – x – 1\),求导得:\(f'(x) = e^x – x – 1\)。

代入 \(x=-1\):\(f(-1) = \frac{1}{e} – \frac{1}{2}\),\(f'(-1) = \frac{1}{e}\)。

由点斜式得切线方程:\(y – \left(\frac{1}{e} – \frac{1}{2}\right) = \frac{1}{e}(x + 1)\),即:

\(y = \frac{1}{e}x + \frac{2}{e} – \frac{1}{2}\)

(2) 当 \(a=1\) 时,证明对于任意的实数 \(x\),总有 \(f(x) \ge 0\)

当 \(a=1\) 时,\(f(x) = e^x + e^{-x} – x^2 – 2\),求导得:\(f'(x) = e^x – e^{-x} – 2x\)。

令 \(g(x) = e^x – e^{-x} – 2x\),则 \(g'(x) = e^x + e^{-x} – 2 \ge 2\sqrt{e^x \cdot e^{-x}} – 2 = 0\),当且仅当 \(x=0\) 时等号成立。

所以 \(f'(x)\) 在 \(\mathbb{R}\) 上单调递增,又 \(f'(0)=0\),故:

  • 当 \(x < 0\) 时,\(f'(x) < 0\),\(f(x)\) 单调递减;
  • 当 \(x > 0\) 时,\(f'(x) > 0\),\(f(x)\) 单调递增。

因此 \(f(x) \ge f(0) = 0\),即对任意 \(x \in \mathbb{R}\),\(f(x) \ge 0\)。

得证

(3) 若 \(x=0\) 是 \(f(x)\) 的极值点,求 \(a\) 的值

求导得:\(f'(x) = e^x – ae^{-x} – (a+1)x + (a-1)\),显然 \(f'(0) = 0\)。

① 当 \(a \le 0\) 时

先证 \(e^x \ge x+1\) 恒成立:令 \(\varphi(x) = e^x – x – 1\),则 \(\varphi'(x) = e^x – 1\)。

  • 当 \(x < 0\) 时,\(\varphi'(x) < 0\),\(\varphi(x)\) 单调递减;
  • 当 \(x > 0\) 时,\(\varphi'(x) > 0\),\(\varphi(x)\) 单调递增。

故 \(\varphi(x) \ge \varphi(0) = 0\),即 \(e^x \ge x+1\),当且仅当 \(x=0\) 取等号。

由此得 \(e^{-x} \ge -x+1\),故 \(-ae^{-x} \ge ax – a\)。

代入 \(f'(x)\) 得:\(f'(x) \ge x+1 + ax – a – (a+1)x + (a-1) = 0\),即 \(f'(x) \ge 0\)。

故 \(f(x)\) 在 \(\mathbb{R}\) 上单调递增,\(x=0\) 不是极值点,舍去。

② 当 \(a > 0\) 时

令 \(h(x) = f'(x)\),则 \(h'(x) = e^x + ae^{-x} – (a+1)\),且 \(h'(0) = 0\)。

令 \(\varphi(x) = e^x + ae^{-x} – (a+1)\),则 \(\varphi'(x) = e^x – ae^{-x}\),显然 \(\varphi'(x)\) 在 \(\mathbb{R}\) 上单调递增。

令 \(\varphi'(x) = 0\),解得 \(x = \frac{1}{2}\ln a\)。

• 若 \(a \in (0,1)\),则 \(\frac{1}{2}\ln a < 0\)

  • 当 \(x \in \left(\frac{1}{2}\ln a, +\infty\right)\) 时,\(\varphi'(x) > 0\),\(h'(x)\) 单调递增;
  • 当 \(x \in \left(\frac{1}{2}\ln a, 0\right)\) 时,\(h'(x) < 0\);当 \(x \in (0,+\infty)\) 时,\(h'(x) > 0\)。

故 \(f'(x)\) 在 \(\left(\frac{1}{2}\ln a, 0\right)\) 单调递减,在 \((0,+\infty)\) 单调递增,又 \(f'(0)=0\),故 \(x \in \left(\frac{1}{2}\ln a, +\infty\right)\) 时 \(f'(x) \ge 0\),\(f(x)\) 单调递增,\(x=0\) 不是极值点,不合题意。

• 若 \(a \in (1,+\infty)\),则 \(\frac{1}{2}\ln a > 0\)

  • 当 \(x \in \left(-\infty, \frac{1}{2}\ln a\right)\) 时,\(\varphi'(x) < 0\),\(h'(x)\) 单调递减;
  • 当 \(x \in (-\infty, 0)\) 时,\(h'(x) > 0\);当 \(x \in \left(0, \frac{1}{2}\ln a\right)\) 时,\(h'(x) < 0\)。

故 \(f'(x)\) 在 \((-\infty, 0)\) 单调递增,在 \(\left(0, \frac{1}{2}\ln a\right)\) 单调递减,又 \(f'(0)=0\),故 \(x \in \left(-\infty, \frac{1}{2}\ln a\right)\) 时 \(f'(x) \le 0\),\(f(x)\) 单调递减,\(x=0\) 不是极值点,不合题意。

• 若 \(a=1\),则 \(\frac{1}{2}\ln a = 0\)

  • 当 \(x \in (-\infty, 0)\) 时,\(\varphi'(x) < 0\),\(h'(x)\) 单调递减;
  • 当 \(x \in (0,+\infty)\) 时,\(\varphi'(x) > 0\),\(h'(x)\) 单调递增。

故 \(h'(x) \ge h'(0) = 0\),即 \(f'(x)\) 在 \(\mathbb{R}\) 上单调递增,又 \(f'(0)=0\),故:

  • 当 \(x < 0\) 时,\(f'(x) < 0\),\(f(x)\) 单调递减;
  • 当 \(x > 0\) 时,\(f'(x) > 0\),\(f(x)\) 单调递增。

因此 \(x=0\) 是 \(f(x)\) 的极小值点,满足题意。

综上,当且仅当 \(a=1\) 时,\(x=0\) 是 \(f(x)\) 的极值点。

\(a = 1\)

(2025·天津河北·二模)已知函数 \(f(x) = e^x – ax – 3(a \in \mathbb{R})\)。

(1) 当 \(a=-1\) 时,求曲线 \(y=f(x)\) 在 \((0, f(0))\) 处的切线方程

当 \(a=-1\) 时,\(f(x) = e^x + x – 3\),求导得:\(f'(x) = e^x + 1\)。

代入 \(x=0\):\(f(0) = -2\),\(f'(0) = 2\)。

由点斜式得切线方程:\(y + 2 = 2x\),即:

\(2x – y – 2 = 0\)

(2) 当 \(x \ge 0\) 时,若不等式 \(f(x) \ge \frac{x^2}{2} – 2\) 恒成立,求 \(a\) 的取值范围

原不等式等价于:\(e^x – \frac{x^2}{2} – ax – 1 \ge 0\)(\(x \ge 0\))。

令 \(g(x) = e^x – \frac{x^2}{2} – ax – 1\)(\(x \ge 0\)),则 \(g'(x) = e^x – x – a\)。

令 \(h(x) = g'(x)\),则 \(h'(x) = e^x – 1 \ge 0\),故 \(h(x)\) 在 \([0, +\infty)\) 上单调递增,因此 \(g'(x) \ge g'(0) = 1 – a\)。

  • 若 \(1 – a \ge 0\),即 \(a \le 1\):\(g'(x) \ge 0\),\(g(x)\) 在 \([0, +\infty)\) 上单调递增,\(g(x) \ge g(0) = 0\),符合题意;
  • 若 \(1 – a < 0\),即 \(a > 1\):\(g'(0) < 0\),且 \(x \to +\infty\) 时 \(g'(x) \to +\infty\),故存在 \(x_0 \in (0, +\infty)\) 使得 \(g'(x_0) = 0\)。 当 \(x \in (0, x_0)\) 时,\(g'(x) < 0\),\(g(x)\) 单调递减,\(g(x) < g(0) = 0\),不符合题意。

综上,\(a\) 的取值范围为:

\(a \le 1\)

(3) 若 \(f(x)\) 有两个零点 \(x_1, x_2\),且 \(x_1 < x_2\),证明:\(3e^{x_1} + e^{x_2} > 3a\)

由 \(f(x_1) = f(x_2) = 0\),得 \(e^{x_1} = ax_1 + 3\),\(e^{x_2} = ax_2 + 3\),两式相减得: \[ e^{x_2} – e^{x_1} = a(x_2 – x_1) \implies a = \frac{e^{x_2} – e^{x_1}}{x_2 – x_1} \]

要证 \(3e^{x_1} + e^{x_2} > 3a\),只需证: \[ 3e^{x_1} + e^{x_2} > \frac{3(e^{x_2} – e^{x_1})}{x_2 – x_1} \implies \frac{3e^{x_1} + e^{x_2}}{e^{x_2} – e^{x_1}} > \frac{3}{x_2 – x_1} \] 分子分母同除以 \(e^{x_1}\),令 \(t = x_2 – x_1 > 0\),即证: \[ \frac{e^t + 3}{e^t – 1} > \frac{3}{t} \implies te^t + 3t > 3e^t – 3 \]

整理得:\(\frac{(t-3)e^t}{t+1} + 3 > 0\)。令 \(F(t) = \frac{(t-3)e^t}{t+1} + 3\)(\(t > 0\)),求导得: \[ F'(t) = \frac{(t-1)^2 e^t}{(t+1)^2} \ge 0 \] 故 \(F(t)\) 在 \((0, +\infty)\) 上单调递增,因此 \(F(t) > F(0) = 0\),即 \(\frac{(t-3)e^t}{t+1} + 3 > 0\)。

故原不等式 \(3e^{x_1} + e^{x_2} > 3a\) 得证。

得证

(2025·天津红桥·二模)已知函数 \(f(x) = e^x – ax\),\(g(x) = \ln(x+2) – a\),其中 \(e\) 为自然对数的底数,\(a \in \mathbb{R}\)。

(1) 当 \(a=1\) 时,求函数 \(f(x)\) 在点 \((0, f(0))\) 处的切线方程

当 \(a=1\) 时,\(f(x) = e^x – x\),求导得:\(f'(x) = e^x – 1\)。

代入 \(x=0\):\(f(0) = e^0 = 1\),\(f'(0) = e^0 – 1 = 0\)。

由点斜式得切线方程:\(y – 1 = 0(x – 0)\),即:

\(y = 1\)

(2) 证明:\(f'(x) > g(x)\) 恒成立

易知 \(f'(x) = e^x – a\),要证 \(f'(x) > g(x)\),即证 \(e^x > \ln(x+2)\)。

第一步:证明 \(e^x \ge x+1\)(等号仅在 \(x=0\) 处成立)

令 \(y = e^x – x – 1\),求导得 \(y’ = e^x – 1\):

  • 当 \(x \in (0,+\infty)\) 时,\(y’ > 0\),函数单调递增;
  • 当 \(x \in (-\infty,0)\) 时,\(y’ < 0\),函数单调递减。
故 \(y\) 在 \(x=0\) 处取极小值(也是最小值)\(y(0)=0\),即 \(e^x – x – 1 \ge 0\),故 \(e^x \ge x+1\)。

第二步:证明 \(x+1 \ge \ln(x+2)\)(等号仅在 \(x=-1\) 处成立)

令 \(y = x+1 – \ln(x+2)\)(\(x > -2\)),求导得 \(y’ = \frac{x+1}{x+2}\):

  • 当 \(x \in (-1,+\infty)\) 时,\(y’ > 0\),函数单调递增;
  • 当 \(x \in (-2,-1)\) 时,\(y’ < 0\),函数单调递减。
故 \(y\) 在 \(x=-1\) 处取极小值(也是最小值)\(y(-1)=0\),即 \(x+1 – \ln(x+2) \ge 0\),故 \(x+1 \ge \ln(x+2)\)。

综上,\(e^x \ge x+1\) 与 \(x+1 \ge \ln(x+2)\) 等号不在同一点取得,故 \(e^x > \ln(x+2)\),即 \(f'(x) > g(x)\) 恒成立。

得证

(3) 证明:\(\ln 2 + \left(\ln \frac{3}{2}\right)^2 + \left(\ln \frac{4}{3}\right)^3 + \dots + \left(\ln \frac{n+1}{n}\right)^n < \frac{e}{e-1}\)

由(2)中结论 \(e^x > \ln(x+2)\),令 \(x = t-1\),得 \(\ln(1+t) < e^{t-1}\)。

取 \(t = \frac{1}{n}\),则: \[ \ln\left(1+\frac{1}{n}\right) = \ln\frac{n+1}{n} < e^{\frac{1}{n}-1} \] 两边 \(n\) 次方得: \[ \left(\ln\frac{n+1}{n}\right)^n < \left(e^{\frac{1}{n}-1}\right)^n = e^{1-n} \]

因此: \[ \ln 2 + \left(\ln \frac{3}{2}\right)^2 + \dots + \left(\ln \frac{n+1}{n}\right)^n < e^0 + e^{-1} + e^{-2} + \dots + e^{1-n} \] 这是首项为 \(1\)、公比为 \(e^{-1}\) 的等比数列,求和得: \[ \sum_{k=0}^{n-1} e^{-k} = \frac{1 - e^{-n}}{1 - e^{-1}} = \frac{e}{e-1}(1 - e^{-n}) < \frac{e}{e-1} \]

故原不等式得证。

得证

(2025·天津河西·二模)已知函数 \(f(x) = a\ln x – x^2 + 3x + 3a\ (a \in \mathbb{R})\)。

(1) 当 \(a=1\) 时,求曲线 \(y=f(x)\) 在 \(x=1\) 处的切线方程

当 \(a=1\) 时,\(f(x) = \ln x – x^2 + 3x + 3\),求导得:\(f'(x) = \frac{1}{x} – 2x + 3\)。

代入 \(x=1\):\(f'(1) = 2\),\(f(1) = 5\)。

由点斜式得切线方程:\(y – 5 = 2(x – 1)\),整理得:

\(2x – y + 3 = 0\)

(2) 讨论 \(f(x)\) 的单调性

函数 \(f(x)\) 的定义域为 \((0,+\infty)\),求导得: \[ f'(x) = \frac{a}{x} – 2x + 3 = \frac{-2x^2 + 3x + a}{x} \] 令分子为 \( -2x^2 + 3x + a = 0 \),判别式 \(\Delta = 9 + 8a\)。

  • 当 \(a \le -\frac{9}{8}\) 时,\(\Delta \le 0\),\(f'(x) \le 0\) 恒成立,\(f(x)\) 在 \((0,+\infty)\) 上单调递减;
  • 当 \(a > -\frac{9}{8}\) 时,方程有两根: \[ x_1 = \frac{3 – \sqrt{9 + 8a}}{4},\quad x_2 = \frac{3 + \sqrt{9 + 8a}}{4} \]
    • 若 \(a \ge 0\):\(x_1 \le 0\),\(x_2 > 0\),
      当 \(x \in \left(0, \frac{3 + \sqrt{9 + 8a}}{4}\right)\) 时,\(f'(x) > 0\),\(f(x)\) 单调递增;
      当 \(x \in \left(\frac{3 + \sqrt{9 + 8a}}{4}, +\infty\right)\) 时,\(f'(x) < 0\),\(f(x)\) 单调递减;
    • 若 \(-\frac{9}{8} < a < 0\):\(0 < x_1 < x_2\),
      当 \(x \in \left(0, \frac{3 – \sqrt{9 + 8a}}{4}\right) \cup \left(\frac{3 + \sqrt{9 + 8a}}{4}, +\infty\right)\) 时,\(f'(x) < 0\),\(f(x)\) 单调递减;
      当 \(x \in \left(\frac{3 – \sqrt{9 + 8a}}{4}, \frac{3 + \sqrt{9 + 8a}}{4}\right)\) 时,\(f'(x) > 0\),\(f(x)\) 单调递增;

综上:

  • 当 \(a \le -\frac{9}{8}\) 时,\(f(x)\) 在 \((0,+\infty)\) 单调递减;
  • 当 \(a \ge 0\) 时,\(f(x)\) 在 \(\left(0, \frac{3 + \sqrt{9 + 8a}}{4}\right)\) 单调递增,在 \(\left(\frac{3 + \sqrt{9 + 8a}}{4}, +\infty\right)\) 单调递减;
  • 当 \(-\frac{9}{8} < a < 0\) 时,\(f(x)\) 在 \(\left(0, \frac{3 - \sqrt{9 + 8a}}{4}\right)\) 与 \(\left(\frac{3 + \sqrt{9 + 8a}}{4}, +\infty\right)\) 单调递减,在 \(\left(\frac{3 - \sqrt{9 + 8a}}{4}, \frac{3 + \sqrt{9 + 8a}}{4}\right)\) 单调递增。

(3) 已知 \(a \in \left(0, \frac{1}{4}\right)\),证明:\(xf(x) < e^x - x^3 + 3x^2\)(其中 \(e\) 是自然对数的底数)

原不等式等价于:\(a(\ln x + 3) < \frac{e^x}{x}\)。

  • 当 \(\ln x + 3 \le 0\) 时,因 \(a > 0\),不等式显然成立;
  • 当 \(\ln x + 3 > 0\) 时,因 \(a < \frac{1}{4}\),故只需证 \(\frac{1}{4}(\ln x + 3) \le \frac{e^x}{x}\),即 \(\frac{\ln x + 3}{x} \le \frac{4e^x}{x^2}\)。

构造函数 \(g(x) = \frac{\ln x + 3}{x}\),\(x \in (0,+\infty)\)

求导得:\(g'(x) = \frac{-\ln x – 2}{x^2}\),
当 \(0 < x < \frac{1}{e^2}\) 时,\(g'(x) > 0\),\(g(x)\) 单调递增;
当 \(x > \frac{1}{e^2}\) 时,\(g'(x) < 0\),\(g(x)\) 单调递减;
故 \(g(x) \le g\left(\frac{1}{e^2}\right) = e^2\)。

构造函数 \(h(x) = \frac{4e^x}{x^2}\),\(x \in (0,+\infty)\)

求导得:\(h'(x) = \frac{4e^x(x – 2)}{x^3}\),
当 \(0 < x < 2\) 时,\(h'(x) < 0\),\(h(x)\) 单调递减;
当 \(x > 2\) 时,\(h'(x) > 0\),\(h(x)\) 单调递增;
故 \(h(x) \ge h(2) = e^2\)。

因此 \(g(x) \le e^2 \le h(x)\) 恒成立,故原不等式 \(xf(x) < e^x - x^3 + 3x^2\) 得证。

得证

(2025·天津河东·二模)已知函数 \(f(x) = x^2 – \frac{x – b}{a}\),\(g(x) = -x^2 \ln x\),\(a > 0\)。

(1) 函数 \(f(x)\) 在点 \((1, f(1))\) 处的切线方程为 \(x – y + 2 = 0\),求 \(a, b\) 的值

求导得:\(f'(x) = 2x – \frac{1}{a}\),切线斜率 \(f'(1) = 2 – \frac{1}{a} = 1\),解得 \(a = 1\)。

由切线方程得 \(f(1) = 1 – \frac{1 – b}{a} = 1 + 2 = 3\),代入 \(a=1\),解得 \(b = 3\)。

\(a = 1\),\(b = 3\)

(2) 求函数 \(g(x)\) 的极值

求导得:\(g'(x) = -2x \ln x – x = -x(2\ln x + 1)\)(\(x > 0\))。

  • 令 \(g'(x) > 0\),即 \(2\ln x + 1 < 0\),得 \(0 < x < e^{-\frac{1}{2}}\);
  • 令 \(g'(x) < 0\),即 \(2\ln x + 1 > 0\),得 \(x > e^{-\frac{1}{2}}\)。

故 \(g(x)\) 在 \(\left(0, e^{-\frac{1}{2}}\right)\) 上单调递增,在 \(\left(e^{-\frac{1}{2}}, +\infty\right)\) 上单调递减。

极大值为 \(g\left(e^{-\frac{1}{2}}\right) = \frac{1}{2e}\),无极小值。

极大值为 \(\frac{1}{2e}\),无极小值

(3) 函数 \(F(x) = f(x) – x^2 + 1 – \frac{g(x)}{x^2}\),若 \(F(x) \le 0\),证明:\(ab \le \frac{1}{2e}\)

化简得 \(F(x) = -\frac{x – b}{a} + 1 + \ln x\),求导得:\(F'(x) = -\frac{1}{a} + \frac{1}{x}\)。

  • 当 \(0 < x < a\) 时,\(F'(x) > 0\),\(F(x)\) 单调递增;
  • 当 \(x > a\) 时,\(F'(x) < 0\),\(F(x)\) 单调递减。

故 \(F(x)\) 的最大值为 \(F(a) = -1 + \frac{b}{a} + 1 + \ln a = \frac{b}{a} + \ln a\)。

由 \(F(x) \le 0\) 恒成立,得 \(\frac{b}{a} + \ln a \le 0\),即 \(b \le -a \ln a\),故 \(ab \le -a^2 \ln a\)。

由(2)知,函数 \(h(x) = -x^2 \ln x\) 的最大值为 \(\frac{1}{2e}\),故 \(ab \le -a^2 \ln a \le \frac{1}{2e}\),得证。

得证 \(ab \le \frac{1}{2e}\)

(2025·天津·二模)已知函数 \(f(x) = x\ln(kx+1)\),其中 \(k>0\)。

(1) 当 \(k=1\) 时,求曲线 \(y=f(x)\) 在点 \((1,f(1))\) 处的切线方程

当 \(k=1\) 时,\(f(x) = x\ln(x+1)\),则 \(f(1) = \ln 2\)。

求导得:\(f'(x) = \ln(x+1) + \frac{x}{x+1}\),故 \(f'(1) = \ln 2 + \frac{1}{2}\)。

由点斜式得切线方程:\(y – \ln 2 = \left(\ln 2 + \frac{1}{2}\right)(x-1)\),整理得:

\(y = \left(\ln 2 + \frac{1}{2}\right)x – \frac{1}{2}\)

(2) 求证:\(f(x)\) 在 \((0,+\infty)\) 上单调递增

求导得:\(f'(x) = \ln(kx+1) + \frac{kx}{kx+1}\)。

因为 \(k>0,\ x>0\),所以 \(kx+1>1\),故 \(\ln(kx+1)>0\),且 \(\frac{kx}{kx+1}>0\),因此 \(f'(x)>0\) 在 \((0,+\infty)\) 上恒成立。

故 \(f(x)\) 在 \((0,+\infty)\) 上单调递增,得证

(3) 求证:\(\forall x_1,\ x_2 \in (0,+\infty)\) 且 \(x_1>x_2\),\((x_1-x_2)[f'(x_1)+f'(x_2)] < 2[f(x_1)-f(x_2)]\)

令 \(m(x_1)=f'(x_1)\),\(m(x_2)=f'(x_2)\),原不等式等价于: \[ (x_1-x_2)[m(x_1)+m(x_2)] < 2[f(x_1)-f(x_2)] \] 构造 \(g(x_1) = (x_1-x_2)[m(x_1)+m(x_2)] - 2[f(x_1)-f(x_2)]\),求导得: \[ g'(x_1) = [m(x_1)+m(x_2)] + m'(x_1)(x_1-x_2) - 2f'(x_1) \]

令 \(h(x_1)=g'(x_1)\),\(n(x_1)=m'(x_1)\),则: \[ h'(x_1) = n'(x_1)(x_1-x_2) \] 计算得: \[ n(x_1) = m'(x_1) = \frac{k}{kx_1+1} + \frac{k}{(kx_1+1)^2}, \quad n'(x_1) = \frac{-k^2}{(kx_1+1)^2} – \frac{2k^2}{(kx_1+1)^3} < 0 \] 因 \(x_1>x_2\),故 \(x_1-x_2>0\),所以 \(h'(x_1)<0\),\(h(x_1)\) 单调递减,即 \(g'(x_1)\) 单调递减。

故 \(g'(x_1) < g'(x_2) = 0\),因此 \(g(x_1)\) 单调递减,\(g(x_1) < g(x_2) = 0\),即: \[ (x_1-x_2)[m(x_1)+m(x_2)] - 2[f(x_1)-f(x_2)] < 0 \] 原不等式得证。

得证

(2025·天津·二模)已知函数 \(p(x) = e^{mx}(m \in \mathbb{R})\),\(q(x) = \sin x\),且曲线 \(y=p(x)\) 在 \(x=0\) 处的切线的倾斜角为 \(\frac{\pi}{4}\)。

(1) 若函数 \(f(x) = \frac{q(x)}{p(x)}\) 在区间 \([-t,t]\) 上单调递增,求实数 \(t\) 的最大值

求导得 \(p'(x) = m e^{mx}\),由切线倾斜角为 \(\frac{\pi}{4}\),得 \(p'(0) = m = \tan\frac{\pi}{4} = 1\),故 \(p(x) = e^x\)。

因此 \(f(x) = \frac{\sin x}{e^x}\),求导得: \[ f'(x) = \frac{\cos x – \sin x}{e^x} \] 令 \(f'(x) > 0\),解得 \(2k\pi – \frac{3\pi}{4} < x < 2k\pi + \frac{\pi}{4}\ (k \in \mathbb{Z})\)。

取 \(k=0\),得 \(f(x)\) 在 \(\left[-\frac{3\pi}{4}, \frac{\pi}{4}\right]\) 上单调递增,故 \(t\) 的最大值为 \(\frac{\pi}{4}\)。

\(t_{\max} = \frac{\pi}{4}\)

(2) 当 \(x \ge 0\) 时,\(ax^2 – 1 + q'(x) \ge 0\)(\(a > 0\),\(q'(x)\) 为 \(q(x)\) 的导函数),求 \(a\) 的取值范围

由 \(q'(x) = \cos x\),令 \(m(x) = ax^2 – 1 + \cos x\)(\(x \ge 0\)),则 \(m'(x) = 2ax – \sin x\)。

令 \(n(x) = m'(x)\),则 \(n'(x) = 2a – \cos x\)。

  • 当 \(a \ge \frac{1}{2}\) 时,\(2a \ge 1\),故 \(n'(x) \ge 0\),\(n(x)\) 在 \([0,+\infty)\) 单调递增,\(n(x) \ge n(0) = 0\),即 \(m'(x) \ge 0\),\(m(x)\) 单调递增,\(m(x) \ge m(0) = 0\),符合题意;
  • 当 \(0 < a < \frac{1}{2}\) 时,存在 \(x_0 \in \left(0, \frac{\pi}{2}\right)\) 使得 \(n'(x_0) = 0\),当 \(x \in (0, x_0)\) 时 \(n'(x) < 0\),\(n(x)\) 单调递减,\(n(x) < n(0) = 0\),即 \(m'(x) < 0\),\(m(x)\) 单调递减,\(m(x) < m(0) = 0\),不符合题意。

\(a\) 的取值范围为 \(\left[\frac{1}{2}, +\infty\right)\)

(3) 设函数 \(g(x) = p(x) – q(x) – \frac{1}{2}x^2\),若 \(g(x_1) + g(x_2) = 2\ (x_1 \ne x_2)\),证明:\(x_1 + x_2 < 0\)

由题意 \(g(x) = e^x – \sin x – \frac{1}{2}x^2\),求导得: \[ g'(x) = e^x – \cos x – x \] 令 \(h(x) = e^x – x\),则 \(h'(x) = e^x – 1\),故 \(h(x) \ge h(0) = 1\),因此 \(g'(x) = h(x) – \cos x \ge 1 – 1 = 0\),仅当 \(x=0\) 取等号,故 \(g(x)\) 在 \(\mathbb{R}\) 上单调递增,且 \(g(0) = 1\)。

不妨设 \(x_1 < 0 < x_2\),令 \(p(x) = g(x) + g(-x) - 2 = e^x + e^{-x} - x^2 - 2\)(\(x > 0\)),求导得: \[ p'(x) = e^x – e^{-x} – 2x \] 令 \(n(x) = p'(x)\),则 \(n'(x) = e^x + e^{-x} – 2 \ge 2\sqrt{e^x \cdot e^{-x}} – 2 = 0\),故 \(n(x)\) 在 \((0,+\infty)\) 单调递增,\(n(x) > n(0) = 0\),即 \(p'(x) > 0\),\(p(x)\) 单调递增,\(p(x) > p(0) = 0\),即 \(g(x) + g(-x) > 2\)。

因此 \(g(-x_2) > 2 – g(x_2) = g(x_1)\),由 \(g(x)\) 单调递增得 \(-x_2 > x_1\),即 \(x_1 + x_2 < 0\)。

得证

(2025·天津南开·二模)已知函数 \(f(x) = 2e^{x-1} – \frac{1}{2}x^2 – \ln x\)。

(1) 求曲线 \(y=f(x)\) 在 \(x=1\) 处的切线方程

求导得:\(f'(x) = 2e^{x-1} – x – \frac{1}{x}\),则 \(f'(1) = 0\),又 \(f(1) = \frac{3}{2}\)。

切线方程为水平直线:

\(y = \frac{3}{2}\)

(2) 若 \(f(x) \ge \frac{7}{2}a – a^2\) 恒成立,求实数 \(a\) 的取值范围

先分析单调性:

  • 当 \(x \in (0,1)\) 时,\(x + \frac{1}{x} > 2\),\(2e^{x-1} < 2\),故 \(f'(x) < 0\),\(f(x)\) 单调递减;
  • 当 \(x \in (1,+\infty)\) 时,令 \(g(x) = f'(x)\),则 \(g'(x) = 2e^{x-1} – 1 + \frac{1}{x^2} > 0\),\(g(x)\) 单调递增,故 \(g(x) > g(1) = 0\),即 \(f'(x) > 0\),\(f(x)\) 单调递增。
因此 \(f(x)_{\min} = f(1) = \frac{3}{2}\)。

由恒成立条件得:\(\frac{3}{2} \ge \frac{7}{2}a – a^2\),整理得 \(2a^2 – 7a + 3 \ge 0\),解得:

\(a \le \frac{1}{2}\) 或 \(a \ge 3\)

(3) 解关于 \(x\) 的不等式 \(f'(x) > \left(x + \frac{1}{x}\right)\ln x\)(其中 \(f'(x)\) 为 \(f(x)\) 的导数)

原不等式等价于: \[ 2e^{x-1} – x – \frac{1}{x} > \left(x + \frac{1}{x}\right)\ln x \implies 2e^{x-1} > \left(x + \frac{1}{x}\right)(\ln x + 1) \]

  • 当 \(x \in \left(0, \frac{1}{e}\right]\) 时,\(\ln x + 1 \le 0\),不等式显然成立;
  • 当 \(x \in \left(\frac{1}{e}, +\infty\right)\) 时,\(\ln x + 1 > 0\),不等式化为 \(\frac{2xe^{x-1}}{x^2 + 1} > 1 + \ln x\)(\(x \ne 1\))。
    • ① 当 \(x \in \left(\frac{1}{e}, 1\right)\) 时,令 \(g(x) = \frac{2x^2}{1+x^2} – (1+\ln x)\),\(g'(x) = \frac{-(x^2-1)^2}{x(1+x^2)^2} < 0\),故 \(g(x) > g(1) = 0\),结合 \(e^{x-1} > x\),不等式成立;
    • ② 当 \(x \in (1, +\infty)\) 时,令 \(h(x) = \frac{2e^{x-1}}{1+x^2}\),\(h'(x) = \frac{2e^{x-1}(x-1)^2}{(1+x^2)^2} > 0\),故 \(h(x) > h(1) = 1\),又 \(\frac{1+\ln x}{x} < 1\),不等式成立。

综上,不等式解集为:

\((0,1) \cup (1,+\infty)\)

(2025·天津滨海新·三模)已知函数 \(f(x) = e^x \sin x\)(\(e\) 为自然对数的底数),\(g(x) = 2\ln(x+1)-ax\),其中 \(a\) 为实数。

(1) 求函数 \(f(x)\) 在点 \((0,f(0))\) 处的切线方程

由 \(f(x) = e^x \sin x\),得 \(f(0) = 0\),求导得: \[ f'(x) = e^x \sin x + e^x \cos x \] 切线斜率 \(k = f'(0) = 1\),故切线方程为:

\(x – y = 0\)

(2) 若对 \(\forall x \in \left[0,\frac{\pi}{2}\right]\),有 \(f(x) \ge e^x g(x)\),求 \(a\) 的取值范围

原不等式等价于 \(\sin x \ge 2\ln(x+1) – ax\) 对 \(\forall x \in \left[0,\frac{\pi}{2}\right]\) 成立。

令 \(h(x) = \sin x + ax – 2\ln(x+1)\),则 \(h'(x) = \cos x + a – \frac{2}{x+1}\)。 由 \(h(0)=0\),需 \(h'(0) \ge 0\),即 \(a – 1 \ge 0\),得 \(a \ge 1\)。

下证 \(a \ge 1\) 时满足题意: 只需证 \(\sin x + x – 2\ln(x+1) \ge 0\)。令 \(t(x) = \sin x + x – 2\ln(x+1)\),则 \(t'(x) = \cos x + 1 – \frac{2}{x+1}\)。 令 \(q(x) = t'(x)\),则 \(q'(x) = -\sin x + \frac{2}{(x+1)^2}\),\(q'(x)\) 在 \(\left(0,\frac{\pi}{2}\right)\) 单调递减,且 \(q'(0)=2>0\),\(q’\left(\frac{\pi}{2}\right)<0\), 故存在 \(x_0 \in \left(0,\frac{\pi}{2}\right)\) 使 \(q'(x_0)=0\),进而 \(t'(x) > 0\) 在 \(\left(0,\frac{\pi}{2}\right)\) 恒成立,\(t(x) \ge t(0)=0\)。

\(a\) 的取值范围为 \([1,+\infty)\)

(3) 证明:\(\frac{1}{2}\ln(n+1) < \sin\frac{1}{2} + \sin\frac{1}{4} + \dots + \sin\frac{1}{2n} < \frac{1}{2}\left(1 + \frac{1}{2} + \dots + \frac{1}{n}\right)\ (n \in \mathbb{N}^*)\)

右侧不等式:\(\sin\frac{1}{2k} < \frac{1}{2k}\)

令 \(p(x) = \sin x – x\)(\(0 < x < \frac{\pi}{2}\)),则 \(p'(x) = \cos x - 1 < 0\),故 \(p(x) < p(0)=0\),即 \(\sin x < x\)。 取 \(x = \frac{1}{2k}\),得 \(\sin\frac{1}{2k} < \frac{1}{2k}\),累加得: \[ \sum_{k=1}^n \sin\frac{1}{2k} < \frac{1}{2}\sum_{k=1}^n \frac{1}{k} \]

左侧不等式:\(\sin\frac{1}{2k} > \ln\left(1+\frac{1}{2k}\right)\)

令 \(m(x) = \sin x – \ln(x+1)\)(\(0 < x < \frac{\pi}{2}\)),可证 \(m(x) > 0\) 恒成立。 取 \(x = \frac{1}{2k}\),得 \(\sin\frac{1}{2k} > \ln\frac{2k+1}{2k}\),累加得: \[ \sum_{k=1}^n \sin\frac{1}{2k} > \sum_{k=1}^n \ln\frac{2k+1}{2k} > \frac{1}{2}\ln(n+1) \]

得证

(2025·天津和平·二模)已知函数 \(f(x) = 2nx^2 + \ln(mx + n) – 2mx\)(\(m,\ n \in \mathbb{R}\),\(m > 0\))。

(1) 若函数 \(f(x)\) 的两个极值点为 \(0\) 与 \(\frac{1}{2}\),求 \(m,\ n\) 的值及函数 \(f(x)\) 的单调区间

求导得:\(f'(x) = 4nx + \frac{m}{mx + n} – 2m\),由极值点条件: \[ \begin{cases} f'(0) = 0 \\ f’\left(\frac{1}{2}\right) = 0 \end{cases} \implies \begin{cases} m = 1 \\ n = \frac{1}{2} \end{cases} \]

此时 \(f(x) = x^2 + \ln\left(x + \frac{1}{2}\right) – 2x\),定义域为 \(\left(-\frac{1}{2}, +\infty\right)\),求导得: \[ f'(x) = \frac{4x^2 – 2x}{2x + 1} \] 令 \(f'(x) > 0\),解得 \(-\frac{1}{2} < x < 0\) 或 \(x > \frac{1}{2}\);令 \(f'(x) < 0\),解得 \(0 < x < \frac{1}{2}\)。

单调递增区间:\(\left(-\frac{1}{2}, 0\right)\),\(\left(\frac{1}{2}, +\infty\right)\);单调递减区间:\(\left(0, \frac{1}{2}\right)\)。

\(m=1,\ n=\frac{1}{2}\)

(2) 若 \(n = \frac{1}{2}\)

(i) 求证:当 \(m \in (0,1]\) 时,函数 \(f(x)\) 在区间 \(\left[\frac{1}{2}, +\infty\right)\) 上单调递增

代入 \(n = \frac{1}{2}\),得 \(f'(x) = \frac{4mx\left[x – \frac{2m^2 – 1}{2m}\right]}{2mx + 1}\)。 当 \(m \in (0,1]\) 时,\(\frac{2m^2 – 1}{2m} \le \frac{1}{2}\),又 \(x \ge \frac{1}{2}\),故 \(x – \frac{2m^2 – 1}{2m} \ge 0\),因此 \(f'(x) \ge 0\),即 \(f(x)\) 在 \(\left[\frac{1}{2}, +\infty\right)\) 单调递增。

(ii) 对 \(\forall m \in \left(\frac{1}{2},1\right)\),总 \(\exists x_0 \in [1,2]\),使得 \(f(x_0) > \lambda\left(\frac{1}{4} – m^2\right)\) 成立,求实数 \(\lambda\) 的取值范围

由(i)知 \(f(x)\) 在 \([1,2]\) 上单调递增,故 \(f(x)_{\max} = f(2) = \ln\left(2m + \frac{1}{2}\right) + 4 – 4m\)。 令 \(g(m) = \ln\left(2m + \frac{1}{2}\right) + 4 – 4m – \lambda\left(\frac{1}{4} – m^2\right)\),需 \(g(m) > 0\) 对 \(m \in \left(\frac{1}{2},1\right)\) 恒成立。

求导得 \(g'(m) = \frac{2m[4\lambda m + (\lambda – 8)]}{4m + 1}\),分类讨论:

  • 当 \(\lambda \le 0\) 时,\(g(m)\) 单调递减,\(g(m) > g(1) = \ln\frac{5}{2} + \frac{3}{4}\lambda\),得 \(\lambda \ge \frac{4}{3}\ln\frac{2}{5}\);
  • 当 \(\lambda > 0\) 时,进一步分析单调性,最终可得 \(\lambda \ge \frac{4}{3}\ln\frac{2}{5}\) 时恒成立。

\(\lambda\) 的取值范围为 \(\left[\frac{4}{3}\ln\frac{2}{5}, +\infty\right)\)

若有内容错误,微信:155-1091-9999
上一篇
下一篇